ความเป็นมา
ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 – 2580 ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน และแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2566 – 2580) (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม) ประเด็นที่ 7 โครงสร้างพื้นฐาน ระบบโลจิสติกส์ และดิจิทัล มีแนวทางการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะในเขตเมือง โดยส่งเสริมให้เกิดการใช้โครงสร้างอัตราค่าโดยสารร่วม และบัตรโดยสารร่วมในระบบขนส่งสาธารณะ เพื่อสนับสนุนให้เกิดการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการเดินทางจากรถส่วนบุคคลมาใช้ระบบขนส่งสาธารณะเพิ่มขึ้น โดยกำหนดเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติที่ต้องการเพิ่มสัดส่วนการเดินทางด้วยระบบขนส่งสาธารณะในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลในปี 2566 – 2570 ไว้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570) หมุดหมายการพัฒนาที่ 8 ไทยมีพื้นที่ และเมืองอัจฉริยะที่น่าอยู่ ปลอดภัย เติบโตได้อย่างยั่งยืน ได้กำหนดกลยุทธ์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม เพื่อเชื่อมโยงการเดินทางให้มีความปลอดภัย สะดวก และมีประสิทธิภาพ ทันสมัย ทั่วถึง และได้คุณภาพ รวมทั้งแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบคมนาคมขนส่งของไทย ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) ยุทธศาสตร์ที่ 2 การบริการของภาคคมนาคมขนส่ง (Transport Services) มีกรอบทิศทางการพัฒนาการขนส่งผู้โดยสาร โดยการจัดให้มีบริการภาคคมนาคมขนส่ง เพื่ออำนวยความสะดวกในการเดินทางของประชาชนทั้งปริมาณและคุณภาพ ได้มาตรฐานสากลและสามารถให้บริการแก่ประชาชนทุกกลุ่มได้อย่างทั่วถึง เพียงพอ มีค่าโดยสารที่เหมาะสม ผู้ใช้บริการสามารถจ่ายได้ และมีคุณภาพ (ตรงต่อเวลา น่าเชื่อถือ สะอาด สะดวก และปลอดภัย)
สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ได้ดำเนินการศึกษาจัดทำแผนการกำกับการบริหารจัดการระบบตั๋วร่วม ในปีงบประมาณ 2563 – 2565 โดยผลการศึกษาด้านนโยบายและแผนได้กรอบแนวทาง
และข้อเสนอแนะโครงสร้างอัตราค่าโดยสารร่วมสำหรับระบบรถไฟฟ้าในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล โครงสร้างอัตราค่าโดยสารร่วมและส่วนลดค่าโดยสารการเดินทางข้ามระบบ และอัตราค่าธรรมเนียมทางการเงินในระบบตั๋วร่วม แผนปฏิบัติการด้านการกำกับการบริหารจัดการระบบตั๋วร่วม แผนการลงทุนและการพัฒนาระบบตั๋วร่วม แผนพัฒนาระบบฐานข้อมูลการเดินทางและค่าโดยสาร และแผนและแนวทางการติดตามประเมินผล สำหรับด้านกฎหมายได้จัดทำร่างพระราชบัญญัติการบริหารจัดการระบบตั๋วร่วม พ.ศ. …. ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการขับเคลื่อนแผนดังกล่าวให้ไปสู่
การปฏิบัติ และผลักดันร่างพระราชบัญญัติการบริหารจัดการระบบตั๋วร่วม พ.ศ. …. เพื่อให้มีผลใช้บังคับโดยเร็ว พร้อมทั้งดำเนินการจัดทำร่างกฎหมายลำดับรองเพื่อรองรับการกำกับดูแลการบริหารจัดการระบบตั๋วร่วมและกองทุนส่งเสริมระบบตั๋วร่วมต่อไป สำหรับด้านองค์กรมีข้อเสนอแนะให้มีหน่วยงานเพื่อทำหน้าที่บริหารจัดการระบบตั๋วร่วม ซึ่งเป็นหน่วยงานระดับปฏิบัติการ โดยมีหน่วยงานรัฐและเอกชนถือหุ้นร่วมกัน และบริหารจัดการโดยเอกชน เพื่อความคล่องตัว
ในการตอบสนองสภาวการณ์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งนี้ หากไม่มีการกำหนดโครงสร้างการบริหารจัดการและ
กำกับดูแลระบบตั๋วร่วมให้ชัดเจน การบูรณาการโครงสร้างอัตราค่าโดยสารร่วมและเอกภาพในการตัดสินใจเชิงนโยบาย
อาจเกิดขึ้นได้ยาก
ดังนั้น สนข. จึงจำเป็นต้องดำเนินการศึกษาพัฒนารูปแบบการกำกับดูแลและการบริหารจัดการระบบตั๋วร่วม
เพื่อเป็นการขยายผลการดำเนินงานด้านกฎหมาย ด้านองค์กร ด้านอัตราค่าโดยสารร่วม และด้านการพัฒนาฐานข้อมูลและการเดินทางให้สามารถขับเคลื่อนการพัฒนาระบบตั๋วร่วมให้เกิดความต่อเนื่องและนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรม ช่วยเพิ่มความสะดวกในการเดินทางให้ประชาชนสามารถเปลี่ยนการเดินทางจากรถส่วนบุคคลมาเป็นการใช้ระบบขนส่งสาธารณะเพิ่มมากขึ้น เพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนการบรรลุเป้าหมายของยุทธศาสตร์ชาติที่กำหนด ลดปัญหาการจราจรติดขัดและลดมลพิษทางอากาศในเขตเมืองได้ ตลอดจนการวางแผนการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมไม่เกิดความซ้ำซ้อน ประหยัดงบประมาณแผ่นดิน และมีรายได้เข้าสู่รัฐเพิ่มขึ้น
